In de rubriek Smaakmakers lichten we planten uit die niet alleen lekker zijn, maar ook een verhaal hebben. Deze keer: rozemarijn — een groenblijvend keukenkruid uit de familie van de Lipbloemigen, net als munt en salie. De naaldachtige blaadjes en de zacht lila bloemen geven gerechten smaak én geur.
Dauw van de zee
Rozemarijn komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied. De Latijnse naam Rosmarinus verraadt waar de plant graag groeit: “ros” betekent dauw en “marinus” van de zee. Sinds genetisch onderzoek uitwees dat rozemarijn nauw verwant is aan salie, wordt de plant tegenwoordig ook wel Salvia rosmarinus genoemd. Bij de Grieken en Romeinen was de plant heilig en stond ze symbool voor liefde, vriendschap en trouw. Ook geloofde men dat rozemarijn goed was voor het geheugen — Shakespeare liet Ophelia in Hamlet niet voor niets zeggen: “There’s rosemary, that’s for remembrance.”
In de tuin
Rozemarijn groeit als een struik die onder gunstige omstandigheden wel twee meter hoog kan worden — je kunt er zelfs een geurend heggetje mee vormen. De plant houdt van droge grond en warmte. Stekken is eenvoudig: laat in het voorjaar stekjes van tien tot twintig centimeter wortelen in vochtige tuinaarde of op water. Tegen strenge kou kan rozemarijn niet goed; zet de plant in de winter binnen op een koele, luchtige plek.
Goed voor bijen
Omdat rozemarijn al in het vroege voorjaar bloeit, is ze een belangrijke bron van nectar en stuifmeel in een periode waarin bijen nog weinig voedsel vinden. Op de onderlip van de bloem zitten donkere streepjes — “nectar guides” — die bijen de weg wijzen. Soms komt het rozemarijngoudhaantje op bezoek, een prachtig rood-groen gestreept kevertje dat de toppen aanvreet. Zie je ze zitten? Gewoon handmatig wegplukken.
In de keuken
- Hak verse naaldjes fijn en bak ze mee met aardappeltjes en een snufje zeezout.
- Rooster blokjes oud brood met gehakte rozemarijn en olijfolie in de oven tot croutons voor soep of salade.
- Gebruik stevige takjes als spies voor blokjes aubergine, courgette of halloumi in de pan of op de barbecue.
- Een takje in een fles water of een kop thee geeft een heerlijk kruidige smaak.
Naar het Smaakmakers-verhaal over rozemarijn van de werkgroep. Recepten met dank aan Dieuwertje Crasborn.
